Trước khi chạy một chiến dịch lớn, doanh nghiệp nên hỏi cố vấn ba nhóm câu: hình thức khuyến mại này phải thông báo hay đăng ký với ai, câu chữ và hình ảnh quảng cáo có điểm nào bị cấm hay phải được xác nhận trước, và dữ liệu khách hàng thu qua chiến dịch sẽ được xin đồng ý, lưu giữ và sử dụng thế nào. Ba mảng này thuộc ba nhóm quy định khác nhau, nhưng thường xuất hiện cùng lúc trong một chiến dịch.
Bộ phận marketing thường tập trung vào sáng tạo, ngân sách và tiến độ; phần pháp lý được để cuối, hoặc bị bỏ qua vì nghĩ chỉ là chương trình nhỏ. Đến khi khách khiếu nại vì không nhận được quà, đối thủ phản ánh quảng cáo so sánh, hay khách hỏi vì sao có số điện thoại của họ, thì chiến dịch đã chạy xong và hậu quả rơi vào doanh nghiệp. Bài này đưa ra các câu nên hỏi trước. Phần lập kế hoạch và tính hiệu quả chiến dịch có chuyên trang marketing riêng.
Ba nhóm quy định trong một chiến dịch
Một chiến dịch điển hình chạm ba nhóm quy định. Bảng dưới gợi ý câu hỏi chính và giấy tờ nên chuẩn bị khi hỏi cố vấn.
| Nhóm | Câu hỏi chính | Nên chuẩn bị |
|---|---|---|
| Khuyến mại | Hình thức này thuộc loại nào, phải thông báo hay đăng ký, thời hạn trước khi chạy? | Thể lệ dự kiến, cơ cấu giải, giá trị hàng hoá, thời gian và địa bàn |
| Quảng cáo | Câu chữ, hình ảnh, so sánh có vi phạm không, sản phẩm có cần xác nhận nội dung trước không? | Bản nháp nội dung, tài liệu chứng minh các tuyên bố về sản phẩm |
| Dữ liệu khách hàng | Thu gì, xin đồng ý thế nào, dùng vào việc gì, lưu bao lâu, chia sẻ với ai? | Biểu mẫu thu thập, danh sách bên nhận dữ liệu như đối tác gửi tin |
Nếu chiến dịch có người có ảnh hưởng tham gia, thêm một nhóm thứ tư: hợp đồng với họ, quyền dùng hình ảnh và trách nhiệm về nội dung họ đăng.
Khuyến mại: hình thức quyết định thủ tục
Luật Thương mại và các văn bản hướng dẫn chia khuyến mại thành nhiều hình thức: giảm giá, tặng hàng, tặng phiếu mua hàng, bán kèm, chương trình may rủi như bốc thăm hay quay số, chương trình khách hàng thường xuyên. Mỗi hình thức có quy định riêng về giới hạn giá trị, thủ tục thông báo hay đăng ký với cơ quan quản lý thương mại, và cách công bố thể lệ. Văn bản hướng dẫn về khuyến mại đã được sửa đổi nhiều lần, nên mức giới hạn và thời hạn thông báo cụ thể cần đối chiếu với quy định hiện hành.
Hỏi cố vấn: chương trình của bạn thuộc hình thức nào, nếu kết hợp nhiều hình thức thì tính thế nào; cần thông báo hay đăng ký với cơ quan nào, trước bao lâu; giá trị quà tặng, mức giảm giá có vượt giới hạn không. Với chương trình may rủi, hỏi thêm về cách quay số công khai, xử lý giải không có người trúng, và nghĩa vụ liên quan đến giải thưởng.
Thể lệ là phần nên được cố vấn đọc kỹ nhất. Thể lệ mơ hồ về điều kiện nhận quà, thời hạn đổi phiếu, hay quyền thay đổi chương trình của doanh nghiệp là nguồn khiếu nại phổ biến. Một nguyên tắc tốt: viết thể lệ sao cho một khách hàng bình thường đọc một lần là hiểu mình cần làm gì để nhận được gì.
Quảng cáo: những câu chữ nên hỏi trước khi đăng
Từ ngữ tuyệt đối. Những chữ như nhất, số một, duy nhất, tốt nhất có thể bị coi là vi phạm nếu không có tài liệu chứng minh hợp pháp. Hỏi cố vấn bạn cần giữ tài liệu gì nếu muốn dùng những từ này, hoặc chọn cách nói khác.
So sánh với đối thủ. Quảng cáo so sánh trực tiếp với sản phẩm cùng loại của người khác bị pháp luật về quảng cáo và cạnh tranh hạn chế. Hỏi trước khi đưa tên, hình ảnh sản phẩm của đối thủ vào nội dung.
Sản phẩm đặc biệt. Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, mỹ phẩm, thiết bị y tế, dịch vụ khám chữa bệnh, sản phẩm cho trẻ nhỏ và một số nhóm khác có yêu cầu riêng, có nhóm phải được cơ quan có thẩm quyền xác nhận nội dung trước khi quảng cáo. Đừng để nội dung đã quay xong mới phát hiện phải xin xác nhận.
Hình ảnh và giọng nói của người khác. Dùng hình ảnh khách hàng, nhân viên, người nổi tiếng hay nhạc nền cần có sự đồng ý hoặc quyền sử dụng hợp lệ. Hình ảnh lấy từ mạng không mặc nhiên được dùng cho mục đích thương mại.
Tuyên bố về công dụng. Mọi tuyên bố về công dụng, kết quả, chứng nhận phải đúng sự thật và có căn cứ. Tuyên bố sai không chỉ gây rủi ro pháp lý mà còn là căn cứ để khách hàng khiếu nại, đòi bồi thường.
Dữ liệu khách hàng: hỏi trước khi đặt biểu mẫu
Rất nhiều chiến dịch thu số điện thoại, thư điện tử, ngày sinh, địa chỉ của khách để gửi quà hoặc chăm sóc về sau. Đó là dữ liệu cá nhân. Khung pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân ở Việt Nam đã được nâng cấp trong năm 2025 và tiếp tục được hướng dẫn chi tiết, với nguyên tắc cốt lõi là thu thập có mục đích rõ ràng, có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu, chỉ dùng đúng mục đích đã thông báo và cho phép người dân rút lại sự đồng ý.
Hỏi cố vấn: biểu mẫu cần ghi những gì để sự đồng ý có giá trị, ô đồng ý có được đánh sẵn không; dữ liệu được lưu ở đâu, ai được truy cập; có chia sẻ cho bên thứ ba như đối tác gửi tin nhắn, đơn vị vận chuyển quà, công cụ phân tích không; lưu bao lâu và xoá thế nào khi hết chiến dịch. Với dữ liệu nhạy cảm như thông tin sức khoẻ, hay dữ liệu của trẻ em, yêu cầu chặt hơn nhiều.
Một sai lầm hay gặp là dùng danh sách số điện thoại thu được trong chương trình bốc thăm để gửi tin quảng cáo cho mọi sản phẩm khác về sau, trong khi khách chỉ đồng ý nhận thông tin về kết quả chương trình. Một sai lầm khác là mua danh sách khách hàng từ nguồn không rõ ràng. Cả hai đều có thể dẫn tới xử lý vi phạm và mất uy tín.
Làm việc với người có ảnh hưởng và đối tác truyền thông
Khi chiến dịch thuê người có ảnh hưởng trên mạng xã hội, hợp đồng với họ nên được hỏi cố vấn trước khi ký. Những ô nên có: nội dung nào cần được doanh nghiệp duyệt trước khi đăng, nghĩa vụ ghi rõ nội dung là quảng cáo, quyền dùng lại hình ảnh và video sau chiến dịch, trách nhiệm nếu nội dung họ đăng sai sự thật hoặc vi phạm, cách xử lý khi người đó vướng sự cố về hình ảnh cá nhân trong thời gian hợp tác.
Pháp luật về quảng cáo đã có những quy định cụ thể hơn về trách nhiệm của người chuyển tải sản phẩm quảng cáo, kể cả người có ảnh hưởng, và về việc phải kiểm tra tài liệu chứng minh trước khi giới thiệu sản phẩm. Điều này có nghĩa là cả doanh nghiệp và người có ảnh hưởng đều có lý do để làm rõ trách nhiệm từ đầu. Mức độ chi tiết nên được cố vấn đối chiếu với văn bản hiện hành.
Với đối tác truyền thông, đại lý quảng cáo, hỏi thêm về quyền sở hữu sản phẩm sáng tạo như hình ảnh, video, khẩu hiệu sau khi chiến dịch kết thúc. Nhiều doanh nghiệp nhỏ trả tiền cho một bộ nhận diện nhưng không có thoả thuận về quyền tác giả, rồi gặp khó khi muốn dùng lại hay đổi đại lý.
Ví dụ giả định: chương trình bốc thăm của một chuỗi trà sữa
Ví dụ giả định: một chuỗi trà sữa năm cửa hàng ở Hà Nội lên kế hoạch kỷ niệm năm năm với ba hoạt động: giảm giá đồng loạt một tuần, bốc thăm trúng xe máy cho khách có hoá đơn trên một mức nhất định, và thu số điện thoại qua mã quét tại quầy để gửi phiếu ưu đãi. Kèm theo là ba người có ảnh hưởng đăng bài giới thiệu.
Khi gửi kế hoạch cho cố vấn hai tuần trước ngày chạy, chuỗi nhận được mấy góp ý. Chương trình bốc thăm thuộc hình thức có thủ tục riêng với cơ quan quản lý thương mại và cần thời gian chuẩn bị, nên phải nộp ngay. Thể lệ cần ghi rõ cách bốc thăm, thời điểm công bố và cách nhận giải. Biểu mẫu thu số điện thoại phải tách rõ đồng ý nhận phiếu ưu đãi với đồng ý nhận tin quảng cáo về sau. Câu khẩu hiệu ngon nhất thành phố cần bỏ hoặc có căn cứ. Hợp đồng với người có ảnh hưởng phải có điều khoản ghi rõ nội dung là hợp tác quảng cáo.
Chiến dịch lùi một tuần để kịp thủ tục. Đổi lại, chuỗi không gặp khiếu nại nào về thể lệ, và danh sách khách hàng thu được có sự đồng ý rõ ràng để dùng lâu dài.
Danh sách rà nhanh trước ngày chạy chiến dịch
Hai tuần trước ngày chạy là thời điểm hợp lý để gửi kế hoạch cho cố vấn. Trước khi gửi, người phụ trách có thể tự đánh dấu danh sách dưới đây để biết phần nào cần hỏi kỹ:
- Chiến dịch có những hình thức khuyến mại nào, có yếu tố may rủi không, chạy ở bao nhiêu tỉnh, thành.
- Thể lệ đã có bản viết hoàn chỉnh chưa, có điều kiện nhận quà, thời hạn và cách giải quyết khiếu nại không.
- Nội dung quảng cáo có từ ngữ tuyệt đối, so sánh, tuyên bố công dụng hay hình ảnh người khác không.
- Sản phẩm có thuộc nhóm phải xin xác nhận nội dung quảng cáo trước không.
- Biểu mẫu thu dữ liệu ghi những gì, ô đồng ý tách theo từng mục đích chưa, dữ liệu lưu ở đâu.
- Có người có ảnh hưởng, đại lý quảng cáo hay đối tác gửi tin tham gia không, hợp đồng đã có chưa.
Phần nào chưa có câu trả lời rõ, đó là phần nên đưa lên đầu khi hỏi cố vấn. Nếu muốn định hình câu hỏi nhanh, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước, rồi để người làm nghề chốt.
Câu hỏi thường gặp
Giảm giá trong một ngày có phải thông báo khuyến mại không?
Tuỳ hình thức và quy định hiện hành; một số hình thức khuyến mại phải thông báo trước với cơ quan quản lý thương mại dù thời gian ngắn. Đừng suy từ thời gian chạy ngắn mà kết luận không cần thủ tục; hãy hỏi cố vấn hoặc cơ quan quản lý tại địa phương.
Tặng quà cho người bình luận, chia sẻ bài viết trên mạng xã hội có phải là khuyến mại không?
Nếu doanh nghiệp tặng quà nhằm xúc tiến bán hàng, hoạt động đó về nguyên lý có thể là khuyến mại và chịu quy định tương ứng, nhất là khi có yếu tố chọn người trúng ngẫu nhiên. Hỏi cố vấn trước khi công bố thể lệ trên mạng.
Khách yêu cầu xoá số điện thoại khỏi danh sách thì doanh nghiệp phải làm gì?
Người có dữ liệu có quyền rút lại sự đồng ý và yêu cầu xoá trong các trường hợp theo quy định. Doanh nghiệp nên có quy trình tiếp nhận và xử lý yêu cầu này, dừng gửi tin, và ghi nhận đã xử lý. Hỏi cố vấn về thời hạn và trường hợp được giữ lại.
Dùng ảnh khách hàng chụp tại quán để quảng cáo có cần xin phép không?
Nên xin phép rõ ràng, tốt nhất bằng văn bản hoặc tin nhắn có thể lưu lại. Việc sử dụng hình ảnh cá nhân cho mục đích thương mại cần sự đồng ý của người đó theo nguyên tắc của Bộ luật Dân sự về quyền đối với hình ảnh.
Người có ảnh hưởng đăng sai công dụng sản phẩm thì doanh nghiệp có chịu trách nhiệm không?
Doanh nghiệp là bên quảng cáo nên vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm, đặc biệt nếu đã duyệt nội dung hoặc cung cấp thông tin sai. Hợp đồng nên quy định rõ quy trình duyệt và trách nhiệm của từng bên, nhưng không loại bỏ hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật.
Doanh nghiệp nhỏ có cần chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân không?
Nếu thu thập và sử dụng dữ liệu cá nhân của khách, doanh nghiệp nhỏ cũng có nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu đó, dù mức độ yêu cầu có thể khác doanh nghiệp lớn. Một chính sách ngắn, rõ, công khai cho khách đọc là bước khởi đầu hợp lý; hỏi cố vấn về các nghĩa vụ áp dụng cho quy mô của bạn.